Otomotiv sektöründe yaşanan dijitalleşme ve elektrifikasyon, Türkiye’deki araç parkını ve tüketici tercihlerini önemli ölçüde değiştirdi. Uzun yıllar sürücülerin alışkanlıkları arasında yer alan “debriyaja basma ve vites değiştirme” işlemleri, son beş yılda adeta geçmişte kalmış bir uygulama haline geldi.
Dünya Gazetesi’nin haberine göre, mevcut arz ve talep dengeleri, manuel vites seçeneklerinin ne kadar azaldığını gösteriyor. 2020 yılında Türkiye’de satışta olan 263 otomobil modelinin 45’inde manuel şanzıman alternatifi bulunuyordu ve bu modellerin pazardaki payı %17,1 seviyesindeydi. Ancak 2026 yılına gelindiğinde, showroomlardaki toplam model sayısının 290’a ulaşması beklenirken, manuel şanzımanlı araçların sayısı sadece 10’a düşecek. Böylece manuel araçların toplam havuzdaki payı %3,7 gibi sembolik bir seviyeye gerileyecek.
2026 yılının Ocak-Mayıs döneminde Türkiye’de satılan araçların %97,5’i otomatik şanzımanlı olurken, manuel vitesli araçların sayısı yalnızca 8 bin 911 adetle (%2,5) sınırlı kaldı. Manuel vitesin bu kadar hızla ortadan kalkmasının ardında, hem endüstriyel değişimler hem de tüketici mantığı yatıyor.
Tam elektrikli araçların yapısı gereği debriyaj ve geleneksel şanzıman mekanizmaları bulunmuyor. Hibrit sistemlerde de manuel vites neredeyse tamamen terk edildi. Geçmişte “manuel araç daha az yakar ve daha ucuzdur” algısı, gelişen otomatik şanzıman teknolojileriyle geçerliliğini yitirdi. Yeni nesil otomatik vitesler, manuel seçeneklere göre daha optimize bir yakıt tüketimi sağlıyor.
Fiyat farklarının da minimum seviyelere inmesi, Türkiye pazarında otomatik ve manuel araçlar arasındaki farkın en baz modellerde bile ortalama 300 bin TL civarında olması, tüketicileri otomatik araçlara yönlendiriyor. Güçlü kampanyalar ve kredi seçenekleri, bu geçişi destekleyen unsurlar arasında.
Sektör analistleri, mevcut eğilimin devam etmesi halinde önümüzdeki 2-3 yıl içinde manuel vitesin seri üretim otomobillerden tamamen kalkacağını öngörüyor. Bu teknolojinin yalnızca özel spor otomobillerde veya nostalji meraklılarına hitap eden niş koleksiyonlarda varlığını sürdüreceği düşünülüyor.
